موقعیت جغرافیایی

الف )‌ منطقه‌ای : قله شهباز در بخش رشته كوههای ممتد مركزی ایران قرار گرفته است و رشته كوهی منفرد می‌باشد. رشته كوههای ممتد مركزی از آذربایجان شرقی تا بلوچستان امتداد یافته است. رشته مركزی دارای قلل مهم و اغلب آتشفشانی است كه از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارد و به دو بخش تقسیم گردیده:

بخش اول شامل كوههای مركزی آذربایجان و بخش دوم از الوند در همدان آغاز و امتداد آن تقریبا موازی با رشته كوه زاگرس تا بلوچستان ادامه دارد.

نحوه پیدایش رشته مركزی بدین شكل بوده است كه در زمانهای دور تمامی فلات ایران در زیر دریای تتیس قرار داشته است و چین خوردگیهای ممتد مركزی به سان جزایری از دریای تتیس بیرون قرار داشته‌اند با فرورفتن بستر اقیانوس هند كنونی و بالا آمدن فلات كف دریای تتیس،‌ آبهای دریای فوق به سمت‌های دیگر سرازیر شده و این چین‌خوردگیها از آب خارج شده و پس از فرسایش بسیار و كم شدن ارتفاع آن به شكل كنونی در آمده است.  

ب)‌ سطح الارضی :‌ قله شهباز در جنوب‌غربی روستای سورانه از توابع شهرستان شازند در استان مركزی قرار گرفته است . قله شهباز فقط از طریق یال شرقی خود توسط گردنه‌ای بنام سره به قله سره متصل است و از جهات جغرافیایی دیگر آزاد و مستقل می‌باشد.

جهت دسترسی به منطقه ابتدا باید به استان مركزی و شهر اراك برویم و از شهر اراك كه مركز استان مركزی است نیز به شهرستان شازند و سپس روستای سورانه كه مبدأ صعود قله شهباز می‌باشد، می‌رویم. برای رسیدن به شهر اراك چنانچه وسیله نقلیه شخصی داشته باشیم با طی طریق  132 كیلومتر در ابتدا به شهر قم و پس از 43 كیلومتر دیگر به دوراهی سلفچگان و در نهایت با طی طریق 91 كیلومتر به شهر اراك وارد می‌شویم.

برای رسیدن به مبدأ صعود (سورانه) باید از شهر اراك به شهرستان شازند رفت و برای دسترسی سریعتر به شازند می‌توان از طریق جاده كمربندی اراك كه در ابتدای ورودی شهر در سمت چپ ترمینال اراك قرار گرفته استفاده كرد. فاصله اراك تا شهرستان شازند 38 كیلومتر می‌باشد. پس از ورود به شهرستان شازند در ابتدای ورودی شهر به یك دوراهی می‌رسیم كه راه سمت چپ ما را به پل هوایی تعاون رهنمون می‌سازد. باعبور از زیر پل‌هوایی كه برای عبور از قطار ساخته شده و طی مسیر 4 كیلومتر به پارك عباس آباد و از آنجا نیز با طی مسیر 5/4 كیلومتر دیگر به دوراهی می‌رسیم كه راه سمت راست آن (به سمت كوهستان یا جنوب‌غرب)‌ ما را به امامزاده عبدالله سورانه و راه سمت چپ (به سمت رشت، شمال‌غرب) ما را به روستای سورانه می‌رساند.

مبدأ صعود قله شهباز امامزاده عبدالله سورانه می‌باشد كه فاصله آن از روستای سورانه 2 كیلومتر و از دو راهی امامزاده و روستا 1 كیلومتر می‌باشد.

چنانچه امكان دسترسی به وسیله نقلیه شخصی نبود می‌توان از طریق ترمینال جنوب به شهر اراك دسترسی پیدا كرد . برای رسیدن به شازند و یا بصورت مستقیم به امامزاده عبدالله سورانه باید به میدان امام در شهر اراك رفت كه محل اجتماع مسافربرهای شخصی برای دسترسی عمومی به روستاها و شهرهای اطراف اراك می‌باشد. راه دیگری نیز برای دسترسی به مبد‌أ صعود وجود دارد و آن استفاده از قطار می‌باشد كه می‌توان با قطار سریع السیر اراك به شهر اراك و یا با استفاده از قطار عادی اهواز،‌ خرمشهر به ایستگاه راه‌آهن شازند رفت از آنجا با استفاده از مسافربرهای شخصی فاصله 9 كیلومتری شازند تا امامزاده عبدالله سورانه را طی كرد.

مسیر شناسی

حالا به مبدأ صعود قله شهباز یعنی امامزاده عبدالله سورانه رسیدیم. این امامزاده در دامنه شمال‌غربی قله شهباز قرار گرفته و دارای امكانات عمومی شامل آب،‌ دستشویی و محوطه پارك خودرو و یك تراس بزرگ سیمانی می‌باشد. در فصول گرم و معتدل سال امامزاده شلوغ می‌باشد و پذیرای مسافرانی كه برای زیارت و یا كوهنوردانی كه برای صعود شهباز از نقاط دیگر كشور می‌آیند می‌باشد. امامزاده فاقد زائرسرا و برق می‌باشد كه تیرهای برق در حال حاضر نصب گردیده كه نشان دهنده رسیدن برق به محل فوق به زودی زود خواهیم بود.

جهت اقامت در امامزاده می‌توان از كمك آقای عقیل حیدری خادم امامزاده كه در روستای سورانه ساكن می‌باشد استفاده كرد به دلیل آنكه قله شهباز در فاصله نزدیكی از مبدأ صعود قرار گرفته است می توان در هر فصلی به صورت سبكبار و یك روزه قله را صعود كرد. توجیهی برای شب‌مانی در منطقه در ارتفاع بالا به نظر ما نمی‌رسد و این سوال برایمان پیش می‌آید كه چرا در ارتفاع 2810 متری این قله و با این فاصله كم از امامزاده كه در ارتفاع 2020 متری قرار گرفته جانپناه فلزی ساخته‌اند به هر صورت تیم ما پس از یك شب‌مانی در انبار كناری امامزاده كه درب آن جهت استفاده كوهنوردان توسط خادم امامزاده باز گذاشته شده بود خود را آماده صعود به قله شهباز به ارتفاع 3400 متر می‌كرد.

تیم ما در روز جمعه 7/10/86 و در یك هوای آفتابی بدون باد و نه چندان سرد زمستانی در ساعت 6:40 دقیقه صبح حركت خود را به سمت جانپناه شهباز آغاز كرد.

قله شهباز به دلیل ساختاری كه دارای آن است و یالهای متعددی كه از خط‌ الرأس قله در سمت شمال آن از قله جدا گردیده امكان صعود را از جهات مختلف به كوهنورد می‌دهد ولی تمامی آنها دارای شیب تند و گرده‌ای است به غیر از یال اصلی كه مستقیماً از فراز قله به سمت گردنه‌ای در سمت شمال‌شرق و شمال قله فرود آمده است و در پشت آن گردنه جانپناه شهباز قرار گرفته و مسیر صعود عمومی تابستانه و زمستانه شهباز از طریق این یال می‌باشد.

برای رسیدن به جانپناه شهباز از باغ بادام پشت امامزاده و در مسیری پاكوب به سمت جنوب‌شرق حركت خود را آغاز می‌كنیم. پس از 100 متر حركت از امامزاده به چشمه آبی می‌رسیم كه تنها چشمه دائمی موجود در منطقه می‌باشد و آب امامزاده از این چشمه تأمین می‌گردد. از كنار چشمه عبور كرده و از سمت چپ چشمه در مسیر پاكوب كم‌كم ارتفاع می‌گیریم. پاكوب واضح و مشخص ما كه در اثر تردد عشایر كه در ارتفاعات دشت مانند بالای امامزاده ساكن می‌باشند، ما را به لبه دشت كه از امامزاده مانند گردنه‌ای كوتاه دیده می‌شود می‌رساند. با رسیدن به این نقطه كه ارتفاع آن 2380 متر می‌باشد، مسیر صعودمان به سمت گردنه‌ای كه پناهگاه در پشت آن قرار دارد به وضوح دیده می‌شود.

چنانچه بر روی این نقطه 2380 متری به سمت جنوب بایستیم قله و یال صعود و گردنه مورد نظر جهت دسترسی به جانپناه در سمت جنوب‌شرقی ما دیده می‌شود. برای رسیدن به گردنه و در نهایت جانپناه ابتدا باید از دشت فوق به سمت جنوب‌شرقی حركت كرده و از رودخانه فصلی كم عرض و كوچكی عبور می‌كنیم و از شیب آن طرف دره ارتفاع گرفته و خود را به گردنه برسانیم.

گردنه مورد نظر ما 2750 متر ارتفاع دارد و در فاصله بسیار نزدیكی با جانپناه قرار گرفته است در نهایت در ساعت 10:20 دقیقه تیم به جانپناه فلزی شهباز با ارتفاع 2810 متر می‌رسد.

جانپناه فاقد آب و دستشویی است. ساختار آن فلزی و یك طبقه می‌باشد و رنگ بدنه آن كه به مرور زمان رفته نارنجی است و به نظر اینجانب گنجایش آن حداكثر 15 نفر می‌باشد.

قله و یال صعود دقیقاً‌ در جهت جنوب جانپناه قرار گرفته. در ابتدا از جانپناه كمی سرازیر شده و خود را به ابتدای یالی كه از یال اصلی قله جدا شده و دقیقاً در مقابل جانپناه قرار دارد می‌رسانیم. یال فوق از سمت شرق و سپس جنوب‌شرق به یال اصلی متصل می‌شود و شیب آن كمی ملایمتر از یال اصلی است و در اواسط یال اصلی در ارتفاع 3100 متری به آن متصل می‌گردد. با طی یال فرعی و رسیدن به یال اصلی قله یال از حالت خاكی خارج و به شكل گرده‌ای تغییر شكل می‌دهد.

به دلیل برودت پایین،‌ برف سنگین باریده شده در منطقه كاملاً‌ یخ بسته است و برای صعود از گرده حتماً نیاز به استفاده از كرامپون و كلنگ می‌باشد. تیم در نهایت دقت و با كمال خونسردی با صعود گرده گام به گام خود را به قله نزدیك می‌كرد و در نهایت در ساعت 2 بعدازظهر پس از 7 ساعت و 20 دقیقه حركت از امامزاده به قله رسید. از فراز قله چنانچه به سمت جنوب‌غرب و جنوب‌شرقی بایستیم خط الرأس زیبای گرین و خط الرأس زیبای اشترانكوه و چنانچه به سمت شمال و شمال غرب بایستیم قله سفیدخانی و قله لجور به وضوح دیده می‌شوند. پس از گرفتن عكس یادبود و خوشحال از این صعود موفق آماده برای فرود می‌شویم. فرود از فراز قله از مسیر صعود شده در فصل زمستان با همراه داشتن طناب و ابزار كامل حمایت امكان پذیر می‌باشد. تیم ما كه فاقد طناب و ابزار مناسب حمایت جهت فرود بود به دنبال راه دیگری برای فرود می‌گشت. در سمت چپ قله یعنی شرق، مسیری به نظرمان رسید كه قبلاً توسط دیگر كوهنوردان استفاده شده بود. ما نیز با توجه به وضعیت برف و عمق آن در نهایت دقت از مسیری كه این دوستان فرود آمده بودند استفاده كرده و به آرامی با برفكوبی در نهایت در ساعت 4:40 دقیقه خود را به جانپناه می‌رسانیم . پس از یك استراحت كوتاه در كنار جانپناه به سمت مبدأ صعود یعنی امامزاده حركت می‌كنیم، تا قبل از تاریك شدن هوا خود را به امامزاده برسانیم. مسیر بازگشت از جانپناه دقیقاً همان مسیر صعود شده بود و در نهایت در ساعت 18 خوشحال از یك صعود موفق به مبدأ صعود یعنی امامزاده عبدالله سورانه می‌رسیم. با استراحت شبانه در امامزاده در روز شنبه 8/10/86 ساعت 7 صبح به سمت تهران حركت می‌كنیم و در نهایت پس از گشتی در شهر اراك در ساعت 12 وارد شهر تهران می‌شویم.

نكات مهم :‌

1-       آب آشامیدنی فقط از چشمه كنار امامزاده عبدالله سورانه قابل برداشت می‌باشد.

2-       كل مسیر طی شده توسط خودرو از ابتدا تا انتها آسفالت می‌باشد.

3-       امكان تماس با تلفن همراه در كل مسیر تا قله وجود دارد.

4-       روباه،‌ خرگوش و گرگ حیواناتی بودند كه به فراوانی آنها را دیدیم و ردپای آنها را مشاهده كردیم.

5-       چنانچه صعود زمستانه قله شهباز در هوای خراب و یا باد شدید انجام شود تمهیدات لازم و كافی در مورد استفاده از پوشاك مناسب و به همراه داشتن پوشاك خشك اضافی بالاخص دستكش و ابزار كامل حمایت باید مورد توجه قرار بگیرد.

6-       بهترین فصل مناسب برای صعود با توجه به هوای منطقه و وجود لاله های واژگون بهار و ماه اردیبهشت می‌باشد.

7-       سرپرست برنامه باید شناخت كافی از تجربه صعود زمستانه نفرات شركت كننده،‌ سطح كوهنوردی آنان و وضعیت پوشاك آنان در برنامه را داشته باشد.

8-       نفرات شركت كننده در برنامه حتماً باید كارآموزی سنگ و كارآموزی یخ و برف را گذرانده باشند.

كل زمان برنامه          : 11 ساعت و 20 دقیقه

زمان صعود                :  6 ساعت و 50 دقیقه  

زمان فرود  :‌  2 ساعت و 50 دقیقه  

زمان استراحت          :  1 ساعت و 40 دقیقه

تعداد نفرات شركت كننده 3 نفر

هزینه برنامه              : هر نفر 6000 تومان

زمان (دقيقه)             نام محل                                                    موقعيت جغرافيايي                   رتفاع (متر)

- -                            امامزاده عبدالله سورانه                             N35˚52’46.6” E49˚27’17.6”    2020

30                            گردنه اول ( ابتداي دشت )                         N33˚52’22.3” E49˚27’11.1”    2380

190                          جانپناه شهباز                                            N33˚51’14.8” E49˚26’57.6”    2810

190                          قله                                                           N33˚51’08.6” E49˚26’10.7”    3400

90                            جانپناه شهباز                                            N33˚51’14.8” E49˚26’57.6”    2810

80                            امامزاده عبدالله سورانه                             N35˚52’46.6” E49˚27’17.6”    2020

                                منزل آقاي عقيل حيدري خادم امامزاده   

منبع:  http://www.tcg-online.ir/index.php